Δεν
είναι γνωστό ακριβώς πότε χτίστηκαν τα Γιάννενα. Σίγουρα
πάντως το 528 μ.Χ.
όταν ο Ιουστινιανός αποφάσισε να χτίσει το κάστρο των Ιωαννίνων
μέσα στο
γενικότερο σχέδιο του για την οχύρωση του Βυζαντίου, η πόλη υπήρχε.
Το όνομα
"Ιωάννινα" πάντως πρωτοεμφανίζεται τον 7ο αιώνα. Το
1204 ο Μιχαήλ Άγγελος
Κομνηνός κάνει την πόλη έδρα του Δεσποτάτου της Ηπείρου, οπότε
και αρχίζει η
ανάπτυξή της, καθώς γίνεται η πρωτεύουσά του. Το 1430 γίνεται
το μήλον της
έριδος ανάμεσα σε διάφορους διεκδικητές, αλλά καταλαμβάνεται τελικά
από τους
Τούρκους. Την εποχή αυτή καταφέρνει να εξασφαλίσει ιδιαίτερα σημαντικά
κοινωνικά, οικονομικά και θρησκευτικά προνόμια.
Τη
μεγαλύτερη ανάπτυξη όμως η πόλη τη γνωρίζει στη διάρκεια της τουρκοκρατίας
μεταξύ 1787 και 1822 επί Αλή Πασά. Τα Ιωάννινα έγιναν πρωτεύουσα
του
πασαλικίου του και μεγάλο διοικητικό κέντρο, πράγμα που είχε ως
αποτέλεσμα να
στραφεί στην πόλη το ενδιαφέρον ολόκληρης της Ευρώπης. Ο Αλή Πασάς
οργάνωσε
την πόλη κατά τα πρότυπα μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, ενίσχυσε τις
τέχνες, τα
γράμματα και την παιδεία, συνέβαλε στη γενικότερη πνευματική ανάπτυξη
της
περιοχής, κατασκεύασε έργα και η οικονομική και πολιτιστική ζωή
των Ιωαννίνων
αλλά και κατ' επέκταση όλης της Ηπείρου, αναπτύχθηκε ιδιαίτερα.
Τα Ιωάννινα χαρακτηρίζονται πλέον ως "μητρόπολις πάσης μαθήσεως".
Παρά τους αιματηρούς
αγώνες των Ελλήνων και την αφύπνιση του εθνικού αισθήματος, η
απελευθέρωση
της πόλης ήρθε τελικά το 1912-13 με τους Βαλκανικούς πολέμους
και συγκεκριμένα
με την Συνθήκη του Βουκουρεστίου.
Οι
περιπέτειες της περιοχής όμως δεν τελειώνουν
ακόμα. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου
Πολέμου, τόσο με τους Ιταλούς όσο και με τους
Γερμανούς, τα Ιωάννινα και ολόκληρη η Ήπειρος
περνούν νέες δοκιμασίες. Πολλά χωριά υπέστησαν
τρομακτικές καταστροφές κατά τη διάρκεια της
κατοχής που έληξε το 1944. Η ολοκληρωτική
καταστροφή όμως ήρθε αμέσως μετά στην διάρκεια
του εμφυλίου πολέμου, προκαλώντας τεράστια
οικονομική κρίση στην περιοχή. Αυτό οδήγησε
σε
ένα έντονο μεταναστευτικό ρεύμα προς την Γερμανία κυρίως και
την Αμερική,
στερώντας έτσι την περιοχή από ένα σπουδαίο ανθρώπινο δυναμικό.
